Haida PROII MC Zacht Grijsverloop ND 0.9

“Oké, dit wordt een mooie foto! Hé, hoe kan dat nou, de lucht is overbelicht! Even de instellingen aanpassen. Oké, dit wordt hem dan echt! Maar nu is de grond zwart! Wat doe ik fout? Ik zie toch zoveel mooie landschapsfoto’s op het internet?” – Maarten Kuiper, 26 jaar oud (in 2010).

Een ieder die wel eens een landschap heeft proberen te fotograferen herkent misschien wel deze situatie. De lucht (directe lichtbron) is veel lichter dan de grond (weerkaatsing van licht), het contrast tussen de twee is heel hoog. Hoe is het dan mogelijk om toch detail te behouden in de lucht én in de grond? Er zijn eigenlijk twee antwoorden op deze vraag. De eerste is een fotografische truc die bekend staat als HDR (High Dynamic Range)  fotografie.

High Dynamic Range

In HDR fotografie worden (minstens) 3 foto’s genomen met verschillende sluitertijden, met vaste intervallen. Vaak gebeurt dat door bijvoorbeeld voor de eerste foto 1 stop onder te belichten, vervolgens een foto te maken die goed belicht is én een foto die 1 stop overbelicht is. Deze drie foto’s plak je met speciale software op elkaar, waarbij de software de hooglichten (lees de lucht) uit de onderbelichte foto haalt, de schaduwen (lees de grond) uit de overbelichtte foto en alle midden tonen uit de normaal belichtte foto. Het resultaat (te zien in onderstaande figuur) is een foto met hoog dynamisch bereik. Deze methode is vrij bewerkelijk (je moet immers minimaal 3 foto’s maken) en vergt kennis van software en nabewerking (HDR ziet er snel over the top uit). Daarbij komt dat bewegende objecten (mensen, gras, wolken, water etc) roet in het eten kunnen gooien én dat je 3 exact dezelfde beelden moet hebben. Een statief is dus een noodzaak.

Graduated ND filters.

Het kan ook anders. Wat je eigenlijk wilt bereiken is dat de grond en de lucht dezelfde lichtintensiteit krijgen. Als je daar geen HDR voor wilt gebruiken heb je twee opties. Of je moet de grond lichter maken, of de lucht donkerder. Nu is het natuurlijk heel moeilijk (niets is onmogelijk!) om de grond (egaal) te verlichten en zo het contrast tussen de grond en de lucht gelijk te trekken. Gelukkig is optie twee een heel stuk simpeler! De oplettende lezer had natuurlijk allang gezien dat de titel van deze blog niet “HDR fotografie” is, maar “Haida PROII MC Zacht Grijsverloop ND 0.9”. Deze blog gaat inderdaad over genoemd filter. Maar wat is een graduated ND filter? Wat doet het? Wat kan je er mee? Dat ga ik jullie eens haarfijn uitleggen.

Het filter dat ik in deze blog wil bespreken is het Haida PROII MC Zacht Grijsverloop ND 0.9. In de review over de Haida big stopper (10 stops ND filter) hebben jullie al kunnen lezen dat er ruwweg 2 soorten filters bestaan. Opschroef filters en de zogenaamde systeemfilters. Dit filter valt onder de zogenaamde systeemfilters. Tevens heb ik in de vorige review uitgelegd waar ND (neutral density) voor staat en hoe dit werkt. Het verschil tussen een ND en een graduated ND zit hem in het woordje graduated, oftewel gegradueerd. In de volksmond wordt dit filter ook wel een grijsverloop filter genoemd. Grijsverloopfilters hebben namelijk een licht stoppende werking op een helft van het filter, terwijl bij de andere helft het licht niet beïnvloed wordt.

Een deel van het licht wordt dus effectief tegen gehouden waardoor de lucht donkerder wordt terwijl de grond niet veranderd. Op deze manier creëer je een hoger dynamisch bereik in je foto dan dat je normaal met je camera vast kan leggen. Je kan dit filter dus zien als een fysieke manifestatie van het HDR trucje, beschreven in de vorige paragraaf, en dat allemaal zonder speciale software!

Grijsverloopfilters zijn er in twee soorten, “zacht” en “hard”. De aanduidingen zacht en hard zeggen niets over het materiaal waarvan de filters gemaakt zijn of over de mate waarin het licht tegen gehouden wordt. Deze termen zeggen alleen iets over hoe het verloop op het filter is gemaakt. Zachte filters (zoals de naam doet vermoeden) hebben een zacht verloop die richting het midden minder wordt (links) terwijl harde filters minder verloop vertonen en een harde scheidingslijn hebben tussen donker en licht (rechts). Het leven is niet altijd ingewikkeld :).

Harde grijsverloop filters kan je het beste gebruiken als er een duidelijke scheidingslijn is tussen lichte en donkere delen van de foto, bijvoorbeeld op het strand. Dit is ook weer afhankelijk van de hoeveelheid wolken etc. Experimenteren is het devies! Tevens is het zo dat een kleinere lens voordeel ondervindt van een hard grijsverloop filter. De diameter van deze lenzen is zoals gezegd klein, zodat een zacht grijsverloop filter het grootste gedeelte van het oppervlakte in beslag neemt.

Zachte grijsverloop filters zijn meer geschikt voor grotere lenzen en situaties waarin het verschil tussen lichte en donkere delen wat minder goed gescheiden is. Denk bijvoorbeeld aan een dreigende lucht boven een bos. De lucht is fel, de bomen reflecteren het felle licht, terwijl onder de bomen schaduw is. Een soft filter kan in deze uitkomst bieden omdat het meeste licht aan de bovenkant wordt tegengehouden (bij de lucht), minder bij de boomtoppen en helemaal niet bij de schaduw aan de onderkant. Tijd om het filter dat ik van Haida heb gekregen eens aan de tand te voelen. Ik woon dicht bij het strand en de duinen. Een ideale combinatie!

Het Haida filter wordt eenvoudig voor de lens gezet met behulp van een adapter ring en de filterhouder. Zoals op onderstaande foto te zien is, spiegelt de buitenste laag van het filter. Een leuke bijkomstigheid die je als creatief effect in je foto’s kunt gebruiken!

In tegenstelling tot opschroef grijsverloop filters kan je dit systeemfilter draaien en schuiven, waardoor het veel meer creatieve vrijheid biedt. Het filter is erg simpel in gebruik. Installeer hem op je camera, draai hem zoals je hem hebben wilt en verschuif het filter (in dit geval) verticaal tot het gewenste effect bereikt is. Als je foto’s neemt waarbij de zon rechts of links uit het beeld van je foto staat, is het aan te raden om het filter te kantelen. Onderstaande foto is een goed voorbeeld daarvan. De zon staat links uit beeld, waardoor de linkerkant van de foto veel feller belicht is dan de rechterkant.

Door het filter 90 graden naar links te draaien, ontstaat er weer een uitgebalanceerde belichting. 

Onderstaande foto is een foto van de zonsondergang op het strand. Deze eerste foto heb ik zonder filter genomen. In deze foto heb ik de lichtmeting gedaan op de branding. Het resultaat is een overbelichtte lucht met weinig detail en uitgebeten hooglichten.

Vervolgens heb ik dezelfde foto gemaakt, maar nu mét het Haida filter. 

Het resultaat is een foto die veel meer detail in de lucht laat zien, terwijl de details van het strand worden behouden. Het filter heeft de lucht donkerder gemaakt terwijl het strand niet beïnvloed is door het filter. Hierdoor ontstaat een beter belichtte foto met een groter dynamisch bereik die, in tegenstelling tot veel HDR foto’s, er natuurgetrouw uit ziet. De optische kwaliteit van dit filter is uitstekend. Er is geen kleurzweem te zien en het licht wordt mooi evenredig tegengehouden.

Dit filter beperkt zich uiteraard niet tot de zonsondergang. Het kan ook prima op klaarlichte dag gebruikt worden. Zolang er een groot contrast is tussen de hooglichten en de schaduwpartijen, heeft het zin om een grijsverloop filter te gebruiken.

Conclusie

Een grijsverloopfilter is een must-have voor landschapsfotografen en/of fotografen die in contrastrijke omgevingen moeten fotograferen. Het grote voordeel van een systeemfilter, zoals dit Haida grijsverloop filter, is dat je hem kunt kantelen en verstellen. Maar dit voordeel zou er natuurlijk niet toe doen als het filter een negatieve invloed zou hebben op de kwaliteit van de foto, iets dat goedkopere filters zeker wel hebben. Het is belangrijk dat een filter geen kleurzweem of onscherpte veroorzaakt. Dit filter doet netjes zijn werk. Er is geen sprake van kleurzweem en de scherpte en de kleuren blijven volledig intact. Ik vraag mij oprecht af hoe ik al die tijd zonder dergelijk filter op stap ben gegaan. De Haida big stopper (10 stops ND filter) maakt creatieve foto’s mogelijk, maar draagt niet direct bij aan het maken van betere foto’s. Dit filter doet dat wel. Doordat het contrast tussen lichte en donkere delen kleiner wordt, ontstaan er gewoon veel mooiere foto’s die ook nog eens heel natuurgetrouw overkomen. Je oog heeft immers een veel groter dynamisch bereik dan de sensor van een digitale camera of analoge film. Dit filter wordt voor mij in ieder geval een vaste kompaan!

Photos

Powered by SmugMug Owner Log In