21-juni-2019

De afgelopen jaren zijn alle camera fabrikanten bezig geweest met een zogenaamde Megapixel oorlog. De ene fabrikant adverteerde met de nieuwste 25 megapixel sensor, een week later kwam de volgende alweer met een sensor met 35 of zelfs 50 megapixels. Tegenwoordig zijn er cameras op de markt met 100+ megapixels!  Veel consumenten staren zich ook dood op het aantal megapixels en kopen een camera niet omdat deze "te weinig megapixels heeft". Maar wat zijn megapixels en is meer altijd beter? Wat zijn de voor- en nadelen van een groot aantal megapixels? In deze blog ga ik antwoord geven op deze vragen.

Voordat ik daar aan begin, kijken we eerst naar wat pixels zijn en wat er bedoeld wordt met de term megapixel. Let's go!

Van pixels naar megapixels

Een pixel is een lichtgevoelige cel die zich bevindt op een sensor (zie figuur). Elke pixel kan licht van een bepaalde kleur registreren (RGB: Rood Groen Blauw). Het aantal megapixel is een term voor het aantal pixels die zich op de sensor bevinden. Als een sensor één megapixel heeft, betekent dat dat de sensor 1 miljoen pixels bevat. Een sensor met 10 megapixels heeft dus 10.000.000 pixels!

Het aantal megapixels (ook wel MP genoemd) is te vergelijken me de resolutie van een computerbeeldscherm. Een resolutie van 1920x1080 pixels (tegenwoordig gemiddeld) betekent dat het beeldscherm horizontaal 1920 pixels bevat en verticaal 1080. Dat komt neer op ongeveer 2 megapixels. Moderne camera’s hebben echter een veel hogere resolutie. Een 20 megapixel camera heeft bijvoorbeeld een resolutie van 5184x3456 pixels. Dat betekent dat deze 5148 pixels horizontaal bevat en 3456 pixels verticaal, oftewel 20.000.000 pixels!  Laten we eens kijken naar de grote voor- en nadelen van veel megapixels.

Voordelen groot aantal megapixels

Er zijn drie grote voordelen van meer megapixels. Het eerste voordeel is dat de data, die verzameld wordt door de lichtgevoelige cellen, nauwkeuriger wordt opgeslagen omdat er meer pixels zijn die licht kunnen registreren (onderstaande figuur). Hou voor onderstaand voorbeeld in je achterhoofd dat elk blokje 1 megapixel is, dus 1.000.000 individuele pixels bevat.

Vertaald naar de foto betekent dit simpelweg dat er meer detail in de foto te zien zal zijn. Dit valt voornamelijk op bij foto’s met heel veel kleine details. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een grasveld, waar elk grassprietje apart geregistreerd moet worden, of aan de stof van de kleding van een persoon bij een portretfoto. Des te hoger de resolutie, dus het aantal megapixels, des te meer informatie er wordt opgeslagen en des te meer detail je zult zien in het gras en de stof. De figuur hieronder geeft het voorbeeld van het gras. Bij een sensor met een klein aantal megapixels (8 in dit geval) zijn er verticaal maar 2 MP om het gras te registreren, bij de 48 MP zijn dat er maar liefst 6. Dat betekent grofweg dat, enkel in het verticale gebied, de sensor 3x zoveel details kan waarnemen. In de fotografie noemen we dit “resolving power”, oftewel; Zie je straks elke grassprietje afzonderlijk, of krijg je een groene smurrie?

Het tweede grote voordeel van een groot aantal megapixels is dat je in staat bent om de foto’s te vergroten en af te drukken op posterformaat, zonder dat je hierbij kwaliteitsverlies ziet optreden. Natuurlijk heb je geen 20 megapixels nodig voor een foto van 10x15 centimeter, maar als je een poster wilt laten afdrukken van 160x240cm zul je elke pixel hard nodig hebben. Dit heeft alles te maken met de pixeldichtheid van de print. In de fotografie noemt met dit PPI, ook wel pixels per inch. Des te hoger het aantal pixels per inch, des te scherper de afdruk. Het minimale aantal PPI, afhankelijk van wie je het vraagt, moet 150 zijn (meer is beter). Om te berekenen hoe groot een foto dan maximaal mag zijn kunnen we de volgende formule gebruiken:


Als je een foto hebt met een resolutie van 10 megapixels, met horizontaal 3648 en verticaal 2736 pixels, betekent dat 3648/150 = 24,32 inch, ongeveer 60 cm, de maximale breedte is voor een scherpe afdruk. Voor de hoogte geldt dan een maximum van 2736/150 is 18 inch, oftewel ongeveer 45 cm. De maximale vergroting voor een 10 megapixel foto is dus 60x45 cm. Als je grotere afdrukken wilt zal je de PPI moeten verlagen en wordt de afdruk onscherp. Wil je er dus zeker van zijn dat je mooie grote prints kunt maken, zorg er dan voor dat je voldoende megapixels hebt. Tegenwoordig is het heel moeilijk om een digitale camera te vinden met minder dan 10 megapixels, de gemiddelde camera heeft er ongeveer 21. Als je nooit grote prints maakt, maakt het aantal megapixels dus niet heel veel uit. Ben je echter wel van plan om je werk te vergroten, dan wordt het aantal megapixels wel belangrijk. Ter vergelijking heb ik in onderstaande figuur een vergelijking gemaakt. De foto’s zijn even groot, echter heeft de linker foto een instelling van 300 PPI en de rechter van 50 PPI.

Het derde grootte voordeel van een groot aantal megapixels is dat je ten aller tijde een uitsnede kunt maken van een foto en nog voldoende megapixels overhoud voor een goede kwaliteit print. Dit wordt ook wel “croppen” genoemd. Bij het croppen van een foto wordt een deel van de foto weggesneden om de compositie sterker te maken. Natuurlijk wil je de compositie van te voren al perfect hebben, maar in sommige situaties (voornamelijk als je heen snel moet reageren of bij bewegende beelden) is dat niet altijd mogelijk. Het is dan prettig als je het een en ander achteraf nog kunt bijstellen. Als voorbeeld een portretfoto die ik aanvankelijk in landschap stand (dus horizontaal) heb gefotografeerd. Het model in kwestie wilde echter een print in portretstand (dus verticaal). Een groot deel van de foto moest dus worden weggesneden. Wat overblijft is een foto met minder megapixels (ongeveer 10 vs 20) maar nog voldoende voor een goede print op 40x60 cm.

Nadelen groot aantal megapixels

Er kleven ook een aantal nadelen aan het gebruiken van veel megapixels op een sensor. Het belangrijkste nadeel is wellicht het ontstaan van excessieve beeldruis bij hogere ISO waarden. Moderne camera's zijn hebben een grote stap voorwaarts gezet als het aankomt op ruisonderdrukking. Echter, het blijft, zeker bij kleinere sensoren, een aanhoudend fenomeen. 

Kleinere pixels (dus meer pixels op een sensor met dezelfde grootte) vangen doorgaans minder licht en genereren dus minder signaal op de sensor. Dit signaal moet extra versterkt worden om een goed belichtte foto te krijgen. Versterking van het signaal verhoogd ook het ruisniveau.

Uiteraard is dit vrijwel geen nadeel als je bijvoorbeeld graag landschappen fotografeert. Een beetje landschapsfotograaf heeft een statief bij zich en kan daardoor de ISO waarde zo laag mogelijk houden. Ook voor de studiofotograaf, die in staat is om het licht naar zijn hand te zetten, zal dit niet snel een probleem opleveren. De straat- en wildlifefotograaf, waar je vaak hogere ISO waarden moet gebruiken om je sluitertijd hoog genoeg te houden, zal hier eerder problemen aan ondervinden, voornamelijk ’s avonds of binnen. Het aantal megapixels wat voor jou nuttig is, is dus sterk afhankelijk van wat je gaat fotograferen. Camera’s met veel megapixels zijn doorgaans beter geschikt voor landschap- en studiofotografen, straat- en wildlifefotografen doen er beter aan om minder megapixels te gebruiken. 

Ook zorgen kleine pixels sneller voor bewegingsonscherpte. Dit is het beste uit te leggen door het te visualiseren.

Bovenstaande figuur is (overdreven) de pixelgrote van de sensor van een camera met 20 megapixels. In de afbeelding is de zwarte stip het lichtpunt dat op de pixel valt. Bij minuscule beweging blijft het lichtpunt binnen dezelfde pixel en zal het beeld scherp blijven. Worden pixels echter kleiner, dan wordt de kans groter dat, bij minuscule bewegingen, de lichtpunten overspringen op een andere pixel, wat resulteert in onscherpe beelden.

Een derde nadeel van veel megapixels zijn de aanwezigheid van lensfouten. Elk objectief is opgebouwd uit een aantal lenzen. Deze lenzen bevatten allemaal minuscule foutjes met betrekking tot aberratie (schifting van het licht) bij lage diafragma waarden, vertekeningen, vignetting etc zoals te zien is in onderstaande figuur.

De regel is eigenlijk dat duurdere objectieven, die fluorriet glas gebruiken, over het algemeen minder last hebben van deze lensfouten. Al deze fouten hebben invloed op de kwaliteit van de foto. Om het maximum uit de resolutie van je sensor te halen, wil je dus objectieven gebruiken die kwalitatief goed zijn. Een dure body met veel megapixels kopen en er vervolgens een goedkoper objectief op schroeven is daarom ook niet aan te raden. Sterker nog, het is eigenlijk gewoon zonde. Je kan beter een duur objectief aanschaffen en vervolgens een goedkopere body kopen en daar het maximale uit halen!

Een laatste nadeel van een groot aantal megapixels is de bestandsgrootte. Een RAW foto van 20 megapixels is al snel 25 tot 50 MB, afhankelijk van de foto. Bij 40 megapixels mag je dat gerust verdubbelen. Dit neem niet alleen met zich mee dat je minder foto’s kunt opslaan op je geheugen kaart, maar ook dat je een grotere harde schijf in je computer moet hebben om alle foto’s op te kunnen slaan. Tevens dien je een krachtigere computer te hebben om met de grote bestanden om te kunnen gaan (denk aan inladen, Photoshop bewerkingen etc).

Om terug te komen op de vragen uit de inleiding:

- Aantal nuttige megapixels is afhankelijk van de toepassing

- Groot aantal megapixels betekent meer detail in je foto’s

- Groot aantal megapixels betekent meer mogelijkheden tot vergroting

- Groot aantal megapixels betekent meer mogelijkheden tot uitsnijden

- Minder megapixels betekent minder beeldruis bij hogere ISO waarden

- Minder megapixels betekent minder last van lensfouten van goedkopere objectieven

- Duurder objectief op een goedkopere body is beter dan andersom


Dat was het voor deze keer! Ik hoop dat iedereen die dit leest weer wat wijzer is geworden. heb je nog vragen en/of opmerkingen? Schroom niet en stuur mij een berichtje via het contactformulier of zoek me op op Facebook!


Tot de volgende Blog!

Powered by SmugMug Owner Log In